skip to main content

Mae cwsg yn bwysig iawn i blant ac mae diffyg cwsg yn gallu cael effaith andwyol ar amrywiol agweddau ar eu bywydau, gan gynnwys eu haddysg.

Os ydych chi’n ei chael yn anodd cael eich plentyn i gysgu drwy’r nos, peidiwch â digalonni achos mae’n bosib datrys y mwyafrif o broblemau cwsg gyda gwaith caled ac ymroddiad. Mae llawer o ffactorau gwahanol i’w hystyried felly mae’n gallu bod yn ddefnyddiol ceisio newid dim ond un peth ar y tro.

Sut i adnabod cwsg gwael/cwsg annigonol

Efallai bod plentyn neu berson ifanc nad yw’n cael digon o gwsg yn dangos un neu fwy o’r problemau ymddygiadol canlynol:

  • gorfywiogrwydd
  • bod yn fwy adweithiol, yn digio’n gyflymach
  • cael anhawster canolbwyntio
  • dangos hwyliau ansad
  • cael anhawster cofio gwybodaeth

Efallai bod arwyddion corfforol hefyd, gan gynnwys:

dylyfu gên

  • bod yn welw
  • cyntun/syrthio i gysgu
  • anawsterau o ran cydsymudiad.

Beth sy’n gwneud trefn gysgu dda?

Mae trefn gysgu dda yn allweddol:

  • cadwch at amserau gwely ac amserau deffro rheolaidd
  • gadewch ddigon o amser i’ch plentyn arafu a thawelu cyn amser gwely
  • mae cwsg yn gallu cael ei reoli gan lefelau goleuni felly mae cysgu yn ystod oriau golau dydd yn gallu effeithio ar ansawdd cwsg a newid rhythmau’r corff gan ei gwneud yn fwy anodd cysgu gyda’r nos.

Sut i drefnu amgylchedd cysgu da

Dylai ystafell wely’ch plentyn fod yn rhywle mae’n gallu ymlacio a chysgu heb unrhyw ymyrraeth.

  • tymheredd: gwnewch yn siŵr nad yw ystafell wely’ch plentyn yn rhy boeth neu’n rhy oer
  • lefelau goleuadau: efallai bod rhai plant yn ofni’r tywyllwch felly bydd arnyn nhw angen goleuni nos lefel isel, tra bydd eraill efallai’n elwa o lenni tywyllu i atal unrhyw oleuni o’r tu allan rhag amharu arnyn nhw
  • os oes modd, dilewch unrhyw seiniau sy’n gallu cael eu clywed o’r ystafell wely e.e. tipian cloc
  • dylai gwelyau gael eu defnyddio i gysgu yn unig, h.y. dim gwaith cartref yn y gwely
  • osgowch weithgareddau symbylol fel ymarfer neu chwarae gemau yn yr awr cyn amser gwely
  • dim bwyd na diod yn ystod y nos
  • trowch i ffwrdd sgriniau cyfrifiadur, llechen, ffôn clyfar am o leiaf awr cyn amser gwely
  • mae cyfryngau cymdeithasol yn gallu arwain at ofid felly y peth gorau yw osgoi cyfathrebu electronig hefyd.

Sut i ymlacio cyn amser gwely

Bydd eich plentyn yn cysgu’n well os bydd wedi ymlacio cyn troi am y gwely. Dyma rai syniadau sydd wedi eu hen brofi i’w helpu i deimlo’n gysglyd:

  • rhowch ddiod laethog gynnes iddo
  • rhowch faddon iddo cyn gwely
  • darllenwch stori
  • chwaraewch gerddoriaeth sy’n eu tawelu
  • mwynhewch weithgarwch sy’n eu hymlacio, e.e. lliwio
  • rhowch gynnig ar rai ymarferion ymlacio (mae syniadau gan Y Cyngor Cysgu (Saesneg yn unig))
  • trefnwch amser pan fydd eich plentyn yn gallu trafod unrhyw bryderon gyda chi yn gynharach yn y dydd – gan eu rhoi i gadw o bosib mewn ‘blwch pryderon’ fel bod modd iddyn nhw anghofio amdanyn nhw.

Sut i ddelio â phlant sy’n deffro yn ystod y nos

Mae cwsg drylliog yn beth cyffredin ymhlith plant ac mae yna rai pethau gallwch chi eu gwneud geisio cael gwared ar yr arfer hwn:

  • cymerwch eich plentyn yn ôl i’w wely ei hun, gan roi cyn lleied o sylw iddyn nhw â phosib
  • peidiwch â throi’r goleuadau ymlaen
  • anogwch eich plentyn i gysuro ei hun drwy ddefnyddio strategaethau sy’n cael eu hymarfer yn ystod y dydd, e.e. arferion anadlu
  • defnyddiwch gloc i ddangos iddo pa oriau ydy oriau cysgu
  • defnyddiwch ymadrodd sefydledig sy’n gallu cael ei ailadrodd a pheidiwch â chymryd rhan mewn sgyrsiau eraill, e.e. ‘mae’n nos nawr, amser cysgu/mae’n bryd cysgu’.

Mwy o wybodaeth

Mae gan yr Elusen Cwsg Plant (Saesneg yn unig) a’r Cyngor Cysgu lawer o wybodaeth ddefnyddiol ar eu gwefannau.

Mae gan Cerebra (Saesneg yn unig) arweiniad ar-lein defnyddiol am gwsg i rieni plant ag anhwylderau’r ymennydd.

Mae Sleep Scotland (Saesneg yn unig) yn hyfforddi cwnselwyr cysgu ledled y DU i gefnogi rhieni a gofalwyr wrth reoli problemau cysgu eu plant.

Diweddariad diwethaf: 21/05/2018