skip to main content
Health and Wellbeing
Partner Iechyd a Llesiant Cymru

Mae’r rhyngrwyd wedi gweddnewid y ffordd mae pobl yn byw, ac mae llawer o bobl yn gwneud y rhan fwyaf o’u bancio, siopa a gweithredoedd ariannol eraill ar eu cyfrifiadur.

Allwch chi byth fod yn 100% ddiogel ar-lein – neu’n unrhyw le – ond mae rhai pethau i’w cadw mewn cof er mwyn peidio â dioddef troseddau ar-lein.

Rhagofalon syml

Byddwch yn ofalus gyda phwy rydych chi’n rhannu’ch gwybodaeth, yn arbennig gwybodaeth bersonol a manylion bancio. Os teimlwch chi’n reddfol bod rhywbeth o’i le, rhowch y gorau i’r sgwrs neu’r weithred yn y fan a’r lle.

Dewiswch gyfrineiriau nad ydyn nhw’n amlwg i bawb sy’n eich adnabod; cadwch nhw’n ddiogel ac i ffwrdd o lygaid craff. Os ydych chi’n defnyddio cyfrifiadur cyhoeddus neu un sy’n cael ei rannu, cliciwch ‘na’ os bydd gwefan yn cynnig cofio’ch manylion mewngofnodi neu fancio.

Ffrindiau i ffrindiau

Mae safleoedd rhwydweithio cymdeithasol fel Facebook (Saesneg yn unig), Twitter (Saesneg yn unig) a Google+ (Saesneg yn unig) yn boblogaidd am resymau amlwg - mae sgwrsio ar-lein gyda’r teulu, ffrindiau a dieithriaid o’r un bryd yn llawer o hwyl.

Byddwch yn wyliadwrus am rannu gormod o wybodaeth bersonol, e.e. mae cyhoeddi galwad i rywun bwydo’ch cath tra byddwch chi ar eich gwyliau yn y bôn yn hysbysebu’r ffaith y bydd eich cartref yn wag.

Pennwch osodiadau preifatrwydd er mwyn i ddim ond pobl rydych chi wir yn eu hadnabod allu gweld eich postiadau – nid eu ffrindiau nhw neu ffrindiau eu ffrindiau.

Fforymau ar-lein

Mae’r mwyafrif o bobl sy’n defnyddio ystafelloedd sgwrsio a fforymau ar-lein yn ddiffuant ac yn gefnogol i’w gilydd. Ond cyn i chi rannu gwybodaeth bersonol, cofiwch na allwch chi byth fod yn gwbl siŵr pwy rydych chi’n siarad â nhw. Os bydd rhywun yn gwneud i chi deimlo’n anesmwyth, rhowch y gorau i siarad â nhw.

Dwyn hunaniaeth

Mae’r rhyngrwyd wedi gwneud dwyn hunaniaeth yn llawer haws. Mae Action Fraud yn awgrymu camau syml i amddiffyn eich gwybodaeth bersonol.

  • Byddwch yn ofalus am roi gwybodaeth bersonol i unrhyw un nad ydych yn eu hadnabod – rhowch y lleiaf posibl ar gyfryngau cymdeithasol (a byth eich dyddiad geni neu’ch cyfeiriad)
  • Defnyddiwch gyfrineiriau cryf tair llythyren neu fwy, sy’n cynnwys priflythrennau a llythrennau bach, rhifau a symbolau - maen nhw’n galetach i’w trechu
  • Peidiwch ag ymateb i negeseuon e-bost di-wahoddiad, gan gynnwys rhai sy’n honni bod oddi wrth eich banc yn dweud bod pryder bod eich cyfrif wedi cael ei dargedu  gan dwyllwyr (cast cyffredin yw hwn i’ch twyllo chi)
  • Gwnewch yn siŵr bod eich cyfrifiadur a phob dyfais symudol wedi eu hamddiffyn gan gyfrinair.

Seiber-fwlio

Nid yw’n syndod bod bwlïau wedi croesawu’r rhyngrwyd fel rhywle lle gallan nhw fynd ar ôl eu fictimau dydd a nos. Nid yw seiber-fwlio wedi ei gyfyngu i blant a phobl ifanc chwaith. Yn aml ni trolau, fel maen nhw’n cael eu galw, yn adnabod eu fictimau ond maen nhw’n gallu gwneud eu bywydau’n druenus. Rhowch wybod i’r safle o dan sylw am seiber-fwlio bob tro – ac os ydych chi’n cael eich bygwth, cysylltwch â’r heddlu.

Gwybodaeth a chyngor

Mae Get Safe Online (Saesneg yn unig) yn cynnig llawer o gyngor ymarferol am sut i’ch amddiffyn eich hun rhag llawer o’r problemau gallech chi ddod ar eu traws ar-lein.

Action Fraud yw canolfan adrodd genedlaethol y DU am dwyll a throsedd ar y rhyngrwyd. Ffoniwch: 0300 123 2040 neu adroddwch y peth ar-lein.

Mae gan Silversurfers.com (Saesneg yn unig) amrediad o arweiniadau

Mae’r Sefydliad dros Bobl ag Anableddau Dysgu yn cyhoeddi arweiniad hawdd ei ddarllen 'Staying Safe on Social Media and Online' (Saesneg yn unig).

Diweddariad diwethaf: 03/07/2018