skip to main content

Mae bwlio yn fath arbennig o annymunol o ymddygiad sy’n amrywio o gamdriniaeth eiriol a chorfforol, i fygythiadau ar-lein ac ymosodiadau.

Mae bwlio yn gallu cael effaith anferth ar addysg a hunan-barch y dioddefwr, ac yn gallu cael effeithiau drwy gydol oes os na chaiff ei drin yn gynnar.

Er nad trosedd yw bwlio, mae’n annymunol a cyn annerbyniol.

Er nad yw bwlio ei hunan yn drosedd, dylai bob amser gael ei ystyried yn annerbyniol a dylid mydnd i’r afael ag ef cyn gynted â phosibl. Mae aflonyddu ac ymddygiad bygythiol – dau fath o fwlio – yn erbyn y gyfraith. Os yw’r bwli dros ddeg oed (oedran cyfrifoldeb troseddol) cwynwch i’r heddlu.

Bwlio yn yr ysgol   

Mae plant a phobl ifanc sy’n cael eu bwlio yn yr ysgol yn fwy tebygol o golli ysgol ac o dangyflawni.

Os ydych chi’n amau bod eich plentyn yn cael ei fwlio yn yr ysgol – neu gan gyd-ddisgyblion tu allan i’r ysgol – siaradwch â’ch plentyn yn gyntaf. Yna trafodwch eich pryderon gyda’r ysgol. 

Mae Bullying UK (Saesneg yn unig) yn rhoi cyngor ar ba gwestiynau i’w gofyn, yn dibynnu a yw’ch plentyn yn yr ysgol gynradd neu uwchradd, ac yn cynnig cyngor defnyddiol am beth i’w wneud os na fydd yr ysgol yn datrys y broblem fwlio.

Mae gan ChildLine (Saesneg yn unig) lawer o wybodaeth hefyd i helpu pobl ifanc i fyw gyda bwlio.

Bwlio gartref

Gall ymddygiad bwlio yn y cartref fod yn fwy o drallod i blentyn, boed yn rhiant sy’n or-ymosodol neu’n frawd neu chwaer hŷn sy’n gwneud y bwlio.

Gall tactegau bwlio gynnwys gweiddi’n gyson ar blentyn i geisio’n galetach ar y maes chwarae neu eu bychanu am ollwng rhywbeth yn ddamweiniol. Mae plant sy’n cael eu bwlio yn dod i gredu bod hyn yn ymddygiad normal ac efallai y byddan nhw’n mynd ymlaen i fod yn bwliaid eu hunain.

Mae ymddygiad bwlio yn fath o gamdriniaeth emosiynol.

Bwlio yn y gwaith

Mae llawer ooedolion yn gadael swyddi a gyrfaoedd maen nhw’n eu mwynhau o ganlyniad o fwlio yn y gweithle – neu seiber-fwlio – sy’n cael ei anwybyddu neu ei drin fel jôc.

Gall ymddygiad bwlio gynnwys triniaeth annheg, gwawdio neu danseilio rhywun drwy’r amser a gwadu cyfle i rywun gael ei ddyrchafu. Efallai mai cydweithiwr yw’r broblem, neu rywun mewn swydd uwch.

Os ydych chi’n cael eich bwlio yn y gwaith, dwedwch wrth eich cyflogwr neu’r adran adnoddau dynol. Cyflogwyr sy’n gyfrifol am atal bwlio ac aflonyddu yn y gweithle, nid lleiaf am fod aflonyddu’n anghyfreithlon o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010.

Os nad yw’ch cyflogwr yn gwneyd dim i ddatrys y sefyllfa, siaradwch ag Acas (Saesneg yn unig).

Seiber-fwlio

Mae nod yn fictim bwlio ar-lein neu seiber-fwlio yn golygu nad oes unrhyw ffordd o osgoi’r bwliaid, sydd efallai’n taflu sarhadau a bygythiadau atoch chi’n gyhoeddus ar yr un pryd yn aml â chuddio tu ôl i anhysbysrwydd eu hunain.

Mae safleoedd fel Facebook, Ask.fm a fforymau ar-lein eraill wedi galluogi’r hyn a elwir yn ‘trolau’ fwlio pobl drwy eu peledu â negeseuon blin. Ac nid yw trolio wedi ei gyfyngu i bobl ifanc chwaith; mae mwy a mwy o oedolion yn dod yn fictim ymosodiadau ffyrnig ar-lein.

Rhowch wybod am seiber-fwlio neu sarhad i’r safle cyfrwng cymdeithasol (Saesneg yn unig) perthnasol.

Cyngor a chymorth

Mae MEIC a ChildLine (Saesneg yn unig) yn rhedeg llinellau cymorth 24 awr (sy’n gyfrinachol ac yn ddi-enw) ar gyfer pobl ifanc hyd at 25 oed.

Mae Kidscape (Saesneg yn unig) linell gymorth ar gyfer rheini sy’n poeni am fwlio.

Mae Bullying.co.uk (Saesneg yn unig) yn cynnig cyngor cynhwysfawr am fwlio yn y gweithle (Saesneg yn unig), yn yr ysgol (Saesneg yn unig) ac ar-lein (Saesneg yn unig), tra bod gan Bullies Out (Saesneg yn unig) gyngor da am drolio.

Mae Wise Kids yn cynnig cyngor i bobl ifanc am sut i osgoi seiber-fwlio (Saesneg yn unig).

Diweddariad diwethaf: 03/05/2016