skip to main content

Beth yw cam-fanteisio’n rhywiol ar blant?

Math o gamdriniaeth rywiol yw cam-fanteisio’n rhywiol, pan gaiff plentyn neu berson ifanc ei gam-lywio, neu ei orfodi i gymryd rhan mewn gweithgareddau ar sail rywiol. Gallai hyn fod fel rhan o berthynas sydd yn ôl pob golwg yn gydsyniol, neu yn gyfnewid am sylw, anwyldeb, arian, cyffuriau, alcohol neu rywle i aros.

Gall y person ifanc gael ei gyhoeddi bod y sawl sy’n eu cam-drin yn ffrind iddyn nhw, neu’n gariad. Ond bydd y sawl sy’n eu cam-drin yn eu rhoi mewn sefyllfaoedd peryglus, gan orfodi’r person ifanc i wneud pethau nad ydyn nhw eisiau eu gwneud neu’n eu hargyhoeddi bod camau a gweithgareddau o’r fath yn iawn. Byddan nhw’n eu rheoli ac yn eu cam-lywio, ac yn ceisio eu hynysu oddi wrth eu ffrindiau a’u teulu. Efallai y bydd y sawl sy’n eu cam-drin yn bygwth y person ifanc yn gorfforol neu’n eiriol neu’n dreisgar tuag atyn nhw.

Sut bynnag mae’r gamdriniaeth yn digwydd, nid y fictimau sydd ar fai. Mae camdrinwyr yn glyfar iawn yn y ffordd maen nhw’n cam-lywio ac yn cymryd mantais o’r plant a phobl ifanc maen nhw’n eu cam-drin.

Pwy sydd mewn perygl?

Mae’r math yma o gamdriniaeth yn gallu digwydd i unrhyw berson ifanc o unrhyw gefndir, ac i fechgyn a dynion ifanc yn ogystal â merched a benywod ifanc. Fodd bynnag, mae gan rai pobl ifanc resymau am fod yn haws eu niweidio sy’n eu rhoi mewn mwy o risg. Er enghraifft, efallai bod ganddyn nhw hanes o redeg i ffwrdd neu ddiflannu oddi cartref. Efallai eu bod wedi ymddieithrio rhag addysg. Efallai eu bod nhw mewn gofal, neu’n gadael gofal, yn cam-drin cyffuriau neu alcohol, neu’n rhan o gang, neu dim ond yn teimlo nad oes ots gan eu teulu amdanyn nhw.

Beth ydy’r arwyddion?

Yn aml nid yw plant a phobl ifanc sy’n fictimau camfanteisio rhywiol yn cydnabod bod hynny’n digwydd iddyn nhw. Ond mae nifer o arwyddion a allai awgrymu bod plentyn yn cael ei baratoi’n amhriodol ac mewn perygl:

  • Efallai eu bod nhw’n diflannu am gyfnodau, neu’n dychwelyd adref yn hwyr yn rheolaidd
  • Efallai eu bod nhw’n colli llawer o ysgol
  • Efallai eu bod nhw’n ymddangos gyda rhoddion neu eiddo newydd heb esboniad
  • Efallai bod ganddyn nhw gariad hŷn
  • Efallai eu bod nhw’n dioddef o heintiau a drosglwyddir yn rhywiol
  • Efallai bod newidiadau sydyn yn eu tymer neu newid eu llesiant emosiynol, neu arwyddion corfforol o gamdriniaeth fel cleisiau
  • Efallai eu bod nhw’n dangos ymddygiad sy’n amhriodol o rywiol.

Beth alla i ei wneud fel rhiant neu ofalwr?

Trafodwch gyda phlant y gwahaniaethau rhwng perthnasau iach ac afiach. Arhoswch yn effro i’r arwyddion sy’n cael eu rhestru uchod. Byddwch yn wyliadwrus o amgylch ffrindiau hŷn sydd gan eich plentyn o bosib, neu berthnasau â phobl ifanc eraill lle mae’n ymddangos bod anghydraddoldeb pŵer. A gwnewch yn siŵr eich bod chi’n deall ac yn lleihau’r risgiau sy’n gysylltiedig â bod ar-lein i’ch plentyn.

Gallwch chi weld llawer mwy o wybodaeth, cyngor a ffynonellau cymorth a chefnogaeth ar wefan (Saesneg yn unig) Barnardo’s.

Beth i’w wneud os ydych chi’n amau bod plentyn mewn perygl o gamfanteisio rhywiol?

Os ydych chi’n poeni bod plentyn mewn perygl o ddioddef camfanteisio rhywiol, yna cysylltwch â Thîm Diogelu Gwasanaethau Cymdeithasol eich awdurdod lleol (bydd ganddyn nhw dimau arbenigol sy’n ymdrin â phlant a diogelu) i siarad am eich pryderon. Peidiwch â chymryd yn ganiataol y bydd rhywun arall yn hysbysu am y pryder a pheidiwch â phoeni os credwch y gallech chi fod yn anghywir o bosib – mae’n dal yn bwysig i rywun â phrofiad a chyfrifoldeb edrych i mewn i’r mater.

Os ydych chi neu rywun rydych chi’n ei adnabod mewn perygl uniongyrchol, dylech chi ffonio 999.

Os credwch fod trosedd efallai wedi cael ei chyflawni, fel trais, ymosodiad neu ladrad, ffoniwch yr heddlu a byddwch yn ofalus i beidio â symud neu ddifa unrhyw dystiolaeth.

Os ydych chi’n poeni am gysylltu â ‘r heddlu, cewch chi bob amser gysylltu â Thîm Diogelu Gwasanaethau Cymdeithasol eich awdurdod lleol i drafod y mater yn gyntaf.

Does dim rhaid i chi ddweud pwy ydych chi ond mae’n bosib y bydd hyn yn ei gwneud yn fwy anodd i ni ymchwilio a’ch amddiffyn chi neu’r unigolyn sy’n cael ei gam-drin.

Os teimlwch chi’n nerfus am siarad â’r gwasanaethau cymdeithasol, gallech chi ofyn i rywun siarad â nhw ar eich rhan. Gallai fod yn nyrs, yn ofalwr, yn eiriolwr neu’n ffrind neu berthynas i chi rydych chi’n ymddiried ynddyn nhw.

Diweddariad diwethaf: 10/10/2017