skip to main content

Bwyta’n iach yw un o’r pethau pwysicaf gallwch chi ei wneud i aros mewn iechyd da a chadw pwysau corff iach.

Mae deiet iach yn rhoi i’ch corff yr holl faetholion mae arno eu hangen ar yr un pryd â chydbwyso’r calorïau rydych chi’n eu cymryd i mewn â’r nifer rydych chi’n eu defnyddio.

Mae Her Iechyd Cymru yn awgrymu’r cynghorion canlynol i wneud eich deiet yn iachach:

  • cynllunio'ch prydau bwyd, gan gynnwys pryd fyddwch chi’n tretio’ch hunan. Bydd hyn yn eich helpu i osgoi byrbrydau llawn siwgr a phrydau tecawê funud olaf
  • ceisio gwneud i’ch deiet gynnwys traean o ffrwythau a llysiau, un traean o basta, bara, tatws neu reis ac un traean o gig, pysgod, cnau, cynnyrch llaeth a brasterau
  • bwyta o leiaf pum dogn o ffrwythau a llysiau y dydd - nid yw hynny’n rhy anodd pan gynhwyswch chi ffa pob a llysiau tun/wedi eu rhewi
  • bwyta llai o fraster gweledol, e.e. torrwch y braster oddi ar eich stêc
  • cwtogi’ch siwgr – gan gynnwys diodydd llawn siwgr
  • taflu’r ffrïwr a’r gridyll braster dwfn, gan goginio yn y ffwrn neu’r meicrodon
  • lleihau’r halen rydych chi’n ei fwyta - haws dweud na gwneud am fod halen yn y rhan fwyaf o’r bwyd rydym ni’n ei brynu, hyd yn oed bwydydd sawrus. Peidiwch ag ychwanegu halen wrth goginio
  • gwirio labeli bwyd – ac osgoi bwydydd â lefelau uchel o siwgr (22.5g am bob 100g), braster (17.5g), braster annirlawn (5g) a halen (1.5g)
  • yfed mwy o ddŵr - hyd at ddau litr (wyth gwydraid) y dydd os oes modd.

Mae gan Newid am Oes Cymru lawer o syniadau am brydau bwyd iach, gan gynnwys byrbrydau, picniciau a phrydau i’r teulu.

Cynnal pwysau iach

Mae gordewdra yn cynyddu’n gyflym, nid yng Nghymru yn unig ond o gwmpas y byd. Yn syml, mae llawer o bobl yn bwyta mwy o galorïau nag mae arnyn nhw eu hangen.

Os ydych chi’n ordew rydych chi’n fwy tebygol o ddatblygu rhai cyflyrau hirdymor fel diabetes Math II, pwysedd gwaed uchel a chlefyd cardiofasgwlaidd. Mae rhai mathau o ganser yn gysylltiedig â gordewdra hefyd.

Ewch i Galw Iechyd Cymru i wirio’ch BMI (mynegai mas y corff) a darganfod a ydy’ch pwysau chi’n iach.

Colli pwysau

Mae’n llawer haws osgoi mynd yn ordew yn y lle cyntaf; ond nid yw byth yn rhyw hwyr i ddechrau bwyta’n iachach a gwylio’r pwysau yna’n diflannu. Lawrlwythwch ddalen dyddiadur bwyd o Galw Iechyd Cymru (Saesneg yn unig).

Mae rhai pobl yn gallu ei wneud ar eu pen eu hun ond mae angen tipyn o gefnogaeth ar y mwyafrif ohonon ni i golli pwysau.

Beth am ofyn i’ch teulu, neu ffrind neu gydweithiwr, ymuno â chi ar eich cynllun bwyta iach newydd. Os oes angen mwy o gefnogaeth strwythuredig arnoch chi, efallai y byddai’n well gennych chi ymuno â chlwb colli pwysau. Mae hen ddigon ohonyn nhw ar gael ac mae gan y mwyafrif gylchgronau, llyfrau a gwefannau llawn straen ‘cyn ac ar ôl’ a ryseitiau i’ch ysbrydoli.

Os cyfunwch fwyta’n iach â mwy o weithgarwch corfforol – byddwch chi’n llosgi mwy o galorïau hefyd!

Cofiwch ddweud wrth eich meddyg teulu os ydych chi’n bwriadu mynd ar ddeiet - bydd ef neu hi’n dweud wrthych chi a yw’ch pwysau presennol yn iach neu beidio drwy gyfrifo’ch BMI (mynegai mas y corff) ac yn gwirio am unrhyw gyflyrau iechyd sydd efallai’n peri i chi fagu pwysau.

Diweddariad diwethaf: 30/03/2016