skip to main content
Health and Wellbeing
Partner Iechyd a Llesiant Cymru

Bwyta’n iach yw un o’r pethau pwysicaf gallwch chi ei wneud i aros mewn iechyd da a chadw pwysau corff iach.

Mae deiet iach yn rhoi i’ch corff yr holl faetholion mae arno eu hangen ar yr un pryd â chydbwyso’r calorïau rydych chi’n eu cymryd i mewn â’r nifer rydych chi’n eu defnyddio.

Mae Canllaw Eatwell yn dangos, er mwyn cael deiet iach a chytbwys, y dylai pobl geisio (Saseneg yn unig):

  • bwyta o leiaf 5 dogn o amrywiaeth o ffrwythau a llysiau bob dydd (gweler 5 Y Dydd)
  • seilio prydau bwyd ar fwydydd startshlyd ffibr uwch fel tatws, bara, reis neu basta
  • ncael rhai dewisiadau llaeth neu laeth amgen (fel diodydd soia)
  • bwyta rhai ffa, pwls, pysgod, wyau, cig a phrotein arall
  • dewis olewau a thaeniadau anniogel, a'u bwyta mewn symiau bach
  • yfed digon o hylifau (o leiaf 6 i 8 gwydraid y dydd).

Cynnal pwysau iach

Mae gordewdra yn cynyddu’n gyflym, nid yng Nghymru yn unig ond o gwmpas y byd. Yn syml, mae llawer o bobl yn bwyta mwy o galorïau nag mae arnyn nhw eu hangen.

Os ydych chi’n ordew rydych chi’n fwy tebygol o ddatblygu rhai cyflyrau hirdymor fel diabetes Math II, pwysedd gwaed uchel a chlefyd cardiofasgwlaidd. Mae rhai mathau o ganser yn gysylltiedig â gordewdra hefyd.

Ewch i GIG 111 Cymru i wirio’ch BMI (mynegai mas y corff) a darganfod a ydy’ch pwysau chi’n iach.

Colli pwysau

Mae’n llawer haws osgoi mynd yn ordew yn y lle cyntaf; ond nid yw byth yn rhyw hwyr i ddechrau bwyta’n iachach a gwylio’r pwysau yna’n diflannu. 

Mae rhai pobl yn gallu ei wneud ar eu pen eu hun ond mae angen tipyn o gefnogaeth ar y mwyafrif ohonon ni i golli pwysau.

Beth am ofyn i’ch teulu, neu ffrind neu gydweithiwr, ymuno â chi ar eich cynllun bwyta iach newydd. Os oes angen mwy o gefnogaeth strwythuredig arnoch chi, efallai y byddai’n well gennych chi ymuno â chlwb colli pwysau. Mae hen ddigon ohonyn nhw ar gael ac mae gan y mwyafrif gylchgronau, llyfrau a gwefannau llawn straen ‘cyn ac ar ôl’ a ryseitiau i’ch ysbrydoli.

Os cyfunwch fwyta’n iach â mwy o weithgarwch corfforol – byddwch chi’n llosgi mwy o galorïau hefyd!

Cofiwch ddweud wrth eich meddyg teulu os ydych chi’n bwriadu mynd ar ddeiet - bydd ef neu hi’n dweud wrthych chi a yw’ch pwysau presennol yn iach neu beidio drwy gyfrifo’ch BMI (mynegai mas y corff) ac yn gwirio am unrhyw gyflyrau iechyd sydd efallai’n peri i chi fagu pwysau.

Diweddariad diwethaf: 10/06/2021