skip to main content
Health and Wellbeing
Partner Iechyd a Llesiant Cymru

Mae’r gallu i chwarae gyda ffrindiau yn yr ardal lle maen nhw’n byw yn bwysig i blant ac yn eu helpu i deimlo’n rhan o gymuned ehangach.

Bydd plant sy’n cael eu hannog i chwarae’n lleol yn meithrin rhwydweithiau cymdeithasol, gan gynyddu eu hymdeimlad o berthyn a’r teimlad bod cymdeithas yn eu gwerthfawrogi.

Mae gweld plant yn chwarae yn yr awyr agored yn arwydd o gymuned sy’n cefnogi ac yn annog pobl o bob oedran i fod yn weithgar ac sy’n lle da i fyw. Pan fydd plant yn chwarae gyda ffrindiau newydd, yn aml bydd eu rhieni’n cysylltu â’i gilydd hefyd, gan ddod â theuluoedd ynghyd felly mewn cymuned agosach.

Pan fydd plant yn dechrau yn yr ysgol, mae’n naturiol eu bod yn magu mwy o annibyniaeth; ond dylen nhw gael eu hannog i chwarae gyda phlant sy’n byw yn lleol o hyd (sydd efallai’n mynd i ysgolion gwahanol neu mewn grwpiau blwyddyn gwahanol). 

Cymryd rhan, bod yn gymdeithasgar a gwneud gwahaniaeth

Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn hyrwyddo’r ‘Pum Ffordd at Les’ (camau unigol sy’n hybu lles) (Saesneg yn unig). Mae Chwarae Cymru wedi defnyddio’r syniadau hyn i ddangos sut mae chwarae yn gallu helpu lles plentyn.

  • Bod yn sylwgar: mae plant yn ymddiddori yn eu hamgylchedd drwy chwarae mewn amrywiaeth o ffyrdd. Maen nhw’n cymryd sylw o’i nodweddion ac yn addasu i’w briodweddau.
  • Cysylltu: mae chwarae yn arwain at gysylltiadau cryf â phobl a lleoedd, gan ddatblygu cysylltiadau plant â’i gilydd ac â’r oedolion o’u cwmpas.
  • Bod yn fywiog: mae tystiolaeth gynyddol yn dangos bod chwarae yn ffordd effeithiol o fod yn fywiog yn gorfforol. Nid yw pob plentyn yn dymuno cymryd rhan mewn gweithgaredd neu chwaraeon strwythuredig ond mae pob plentyn yn chwarae.
  • Dal ati i ddysgu: mae chwarae yn galluogi plant i archwilio cysyniadau newydd heb fod dan bwysau ac mae’n caniatáu am arbrofi, addasu a darganfyddiadau newydd ar ôl i addysg ffurfiol y dydd ddod i ben.
  • Rhoi: trwy chwarae mae plant yn dysgu sut i rannu a rhoi. Maen nhw’n negodi gofod, syniadau ac adnoddau cyffredin. Mae plant hŷn yn dysgu i rannu, meithrin a rhoi gofal i gefnogi ac estyn chwarae plant iau.

Mae cymunedau sy’n cefnogi chwarae plant yn eu helpu i ddatblygu:

  • ymlyniad i’r man lle maen nhw’n byw a’r bobl sy’n byw yno
  • eu sgiliau wrth ymdopi â sefyllfaoedd heriol
  • eu sgiliau llywio a’u hymwybyddiaeth o ddiogelwch
  • ymwybyddiaeth o bethau a materion sy’n bwysig i’r gymuned
  • dealltwriaeth o wahanol rolau pobl o fewn cymuned
  • rhwydweithiau ffrindiau ac oedolion cefnogol
  • dealltwriaeth o anghenion pobl eraill
  • yr hyder i gymryd rhan wrth iddyn nhw fynd yn hŷn.

Beth sy’n digwydd yng Nghymru

Mae Llywodraeth Cymru wedi gosod dyletswydd ar bob cyngor lleol i ddarparu cyfleoedd digonol i blant chwarae yn eu hardaloedd. Mae hyn yn golygu bod rhaid iddyn nhw ddarganfod pa chwarae a hamdden mae eu heisiau ar blant ac oedolion yn eu hardaloedd ac ymdrin ag unrhyw rwystrau sy’n atal plant rhag chwarae, e.e. darparu man chwarae addas lle nad oes un yn bodoli.

Dylai gwybodaeth am fannau chwarae fod ar gael yn rhwydd ar eu gwefan.

Mae Chwarae Cymru yn rhoi cyngor ac arweiniad i’r sawl sydd â diddordeb mewn darparu chwarae plant, neu sy’n gyfrifol amdano.

Diweddariad diwethaf: 22/05/2018