skip to main content
Health and Wellbeing
Partner Iechyd a Llesiant Cymru

Mae deddfwriaeth ddiweddar wedi ei gwneud yn llawer haws i ofalwyr sy’n dymuno cyfuno eu cyfrifoldebau gofalu â gyrfa wneud hynny.

Mae Deddf Gofal Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 yn rhoi pwyslais ar lesiant a dymuniadau unigol gofalwr – mae hyn yn cynnwys gallu aros yn y gwaith neu ddychwelyd i waith.

Mae Deddf Cydraddoldeb 2010 yn ei gwneud yn anghyfreithlon i gyflogwr wahaniaethu yn eich erbyn am fod gennych chi ddyletswyddau gofalu.

Gweithio hyblyg

Mae’r newidiadau i batrymau gwaith yn ystod pandemig COVID yn golygu bod llawer o gyflogwyr bellach yn cydnabod manteision cynnig gweithio hyblyg i’w gweithwyr. Mae gweithio o gartref sawl diwrnod yr wythnos – ‘gweithio hybrid’ fel y’i gelwir – bellach yn gyffredin i’r rhai sy’n gallu gwneud hynny.

Yn amlwg ni all pawb weithio gartref; fodd bynnag, nid yw hyn yn golygu nad oes gennych yr hawl i ofyn am oriau a/neu amodau gwaith mwy hyblyg.

P’un a ydych chi’n gofalu am blant, rhieni oedrannus neu ddibynyddion eraill, mae gennych chi rai hawliau cyflogaeth penodol, gan gynnwys yr hawl i ofyn am oriau gweithio hyblyg os ydych chi wedi gweithio i’ch cyflogwr am fwy na 26 wythnos.

Dywed y gyfraith mai unwaith y flwyddyn yn unig y cewch chi wneud cais i weithio’n hyblyg felly mae’n bwysig paratoi achos cryf a rhoi cymaint o wybodaeth â phosibl. Gall eich cais drafod eich oriau gweithio, yr amserau rydych chi’n gweithio neu hyd yn oed eich man gweithio.

Yn dibynnu ar eich swydd a’ch cyflogwr, gallai fod yn bosibl i chi:

  • weithio o gartref weithiau
  • leihau’ch oriau, neu efallai rhannu swydd
  • gweithio yn ystod tymhorau ysgol yn unig (os ydych chi’n gofalu am blentyn anabl)
  • cyfnewid oriau neu sifftiau â chydweithiwr yn achlysurol neu’n barhaol
  • gweithio oriau hirach dros lai o ddyddiau
  • newid swyddi er mwyn i’ch oriau weddu’n well i’ch cyfrifoldebau gofalu

Rhaid i’ch cyflogwr ymateb o fewn tri mis.

D.S. Mae rhai cyflogwyr, er enghraifft, y lluoedd arfog, wedi eu hesemptio o’r ddeddfwriaeth hon (er bod trefniadau gweithio hyblyg ar waith yn aml).

Os caiff eich cais ei wrthod

Rhaid bod gan eich cyflogwr resymau busnes da dros wrthod eich cais, er enghraifft, efallai na fydd ar gyflogwr bach angen pobl i weithio yn ystod yr oriau a awgrymoch chi.

Dwedwch wrth eich cyflogwr os ydych yn dymuno apelio. Os na allwch chi ddod i gytundeb, cysylltwch ag ACAS (Saesneg yn unig) am gyngor.  

Dwedwch wrth eich cyflogwr eich bod chi’n ofalwr

Hyd yn oed os nad ydych chi’n bwriadu gofyn am weithio’n hyblyg, mae’n syniad da dweud wrth eich cyflogwr bod gennych chi gyfrifoldebau gofalu fel y byddant yn deall os bydd angen i chi adael y gwaith yn sydyn neu gymryd amser i ffwrdd heb rybudd ymlaen llaw.

Amser i ffwrdd ar gyfer dibynyddion

Mae gennych chi’r hawl i gymryd amser i ffwrdd i ddelio ag argyfyngau a materion annisgwyl, er enghraifft, os bydd y trefniadau gofalu arferol yn torri i lawr. Fel arfer ni chewch eich talu am hyn.

Mae’n bosibl y bydd cyflogwyr mwy o faint yn darparu mwy na’r hawliau sylfaenol ac y bydd ganddynt bolisi am ofalwyr hyd yn oed. Holwch eich adran Adnoddau Dynol. 

Mwy o wybodaeth

I gael rhagor o wybodaeth am weithio hyblyg ewch i gov.uk a Carers UK (Saesneg yn unig)