skip to main content

Mae’r term Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY) a Darpariaeth Ddysgu Ychwanegol wedi disodli Anghenion Addysgol Arbennig (AAA) a Darpariaeth Addysgol Arbennig.

Efallai y clywch chi athrawon a gweithwyr proffesiynol eraill yn cyfeirio at ‘anghenion addysgol arbennig’ eich plentyn – mae hyn yn golygu’r un peth ag anghenion dysgu ychwanegol.

Mae gan y term ‘anghenion dysgu ychwanegol’ ddiffiniad cyfreithiol ac mae’n cyfeirio at blant a phobl ifanc sydd ag anghenion dysgu, corfforol neu synhwyraidd sy’n ei gwneud yn fwy anodd i ddysgu na’r mwyafrif o blant o’r un oedran.

Mae’r diffiniad o ADY yn cynnwys pawb sy’n cael eu hystyried ag AAA, h.y. plant a phobl ifanc sy’n cael eu cefnogi drwy Weithredu yn y Blynyddoedd Cynnar/Ysgol, Gweithredu yn y Blynyddoedd Cynnar a Mwy/Ysgol ac sydd â datganiadau o AAA. Yn ogystal, mae’r term yn cael ei ddefnyddio hefyd am bobl ifanc hyd at 25 oed y dwedir bod ganddyn nhw Anawsterau ac Anableddau Dysgu (AAD) ar hyn o bryd.

Mae’r mwyafrif o blant ag anghenion dysgu ychwanegol yn cael eu haddysgu o fewn ysgolion prif ffrwd a lleoliadau addysg ôl-16, efallai gyda chefnogaeth ychwanegol yn yr ystafell ddosbarth; fodd bynnag, mae angen Ddarpariaeth Addysgol Arbennig ar nifer fach o blant.

Beth ydy anghenion dysgu ychwanegol?

Mae pob plentyn a pherson ifanc yn dysgu mewn dull gwahanol ac ar gyfradd wahanol.  Ym mhob dosbarth ym mhob ysgol bydd rhai disgyblion sy’n symud ymlaen ar gyflymder arafach na phlant eraill ac sydd wedi eu nodi fel plant ag angen dysgu ychwanegol.

Efallai y bydd angen cymorth ychwanegol ar blant ag anghenion dysgu ychwanegol mewn un neu fwy o feysydd, gan gynnwys:

  • gwaith ysgol – darllen, ysgrifennu, rhifedd neu ddeall gwybodaeth
  • mynegi eu hunain neu ddeall beth mae pobl eraill yn ei ddweud
  • gwneud ffrindiau neu uniaethu ag oedolion
  • ymddwyn yn briodol yn yr ysgol
  • anghenion meddygol, corfforol neu synhwyraidd a allai effeithio ar eu cynnydd yn yr ysgol.

Mae’r anghenion hyn yn gallu bod yn dymor hir neu’n dymor byr.

Os ydych chi’n poeni am eich plentyn

Mae rhieni/gofalwyr yn adnabod eu plentyn yn well na neb ac efallai bod ganddyn nhw bryderon am ddatblygiad eu plentyn cyn iddyn nhw ddechrau mewn meithrinfa neu ysgol.

Os ydych chi’n poeni, dylech chi siarad ag un o’r canlynol:

  • athro/athrawes dosbarth (neu feithrin) eich plentyn
  • Cydlynydd Anghenion Dysgu Ychwanegol dynodedig yr ysgol
  • y pennaeth
  • eich ymwelydd iechyd neu feddyg teulu
  • eich gweithiwr cymdeithasol.

Fel arall, efallai mai meithrinfa neu ysgol eich plentyn sy’n sylwi ar angen posibl am gymorth ychwanegol.

Cynllun Addysg Unigol (CAU)/ Cynllun Datblygu Unigol (CDU)

Fel arfer bydd yr awdurdod addysg lleol yn cynnal asesiad i bennu pa anghenion dysgu ychwanegol, os oes rhai, sydd gan eich plentyn a sut mae ei gefnogi drwy gydol ei addysg orfodol.

Mae’r Cynllun Addysg Unigol (CAU) yn pennu:

  • targedau academaidd, ymddygiadol a chorfforol penodol i’ch plentyn weithio tuag atyn nhw
  • pa gymorth ychwanegol bydd eich plentyn yn ei dderbyn yn ymarferol
  • pa gynnydd sy’n cael ei wneud, h.y. sut mae’ch plentyn yn ymateb i’r cymorth ychwanegol
  • a ydy’r targedau wedi cael eu bodloni.

Mae’r CAU yn cael ei adolygu’n gyson ac yn cael ei ystyried o’r newydd o leiaf dwywaith y flwyddyn.

O dan Fil Anghenion Dysgu Ychwanegol a’r Tribiwnlys Addysg (Cymru) (a basiwyd ym mis Rhagfyr 2017), caiff Cynlluniau Datblygu Unigol (CDU) eu cyflwyno i gefnogi anghenion dysgu plant a phobl ifanc o’u genedigaeth hyd at 25 oed.

Y bwriad yw cychwyn y system newydd ym Medi 2020, pan fydd CDU yn cymryd lle CAU.

Eich hawliau chi a hawliau’ch plentyn

Mae pob plentyn o dan 18 oed yn cael ei amddiffyn gan Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn, sy’n golygu bod ganddyn nhw rai hawliau o dan y gyfraith.

Mae gan rieni’r hawl i apelio i Dribiwnlys Addysg Cymru os nad ydyn nhw’n hapus gydag unrhyw benderfyniad mae’r cyngor lleol yn ei gymryd mewn perthynas â’u plentyn.

Erbyn hyn mae’r hawl hon wedi cael ei hestyn i blant a phobl ifanc, er mwyn iddyn nhw gael gwneud apêl ADY a honni Gwahaniaethu ar Sail Anabledd hyd yn oed pan na fydd eu rhiant/rhieni yn apelio.

Mae’n rhaid i’r cyngor ddarparu cymorth eiriolaeth o blant a phobl ifanc sy’n ymarfer yr hawliau hyn.

Diweddariad diwethaf: 21/05/2018