skip to main content

Wrth i gostau byw godi’n gyson a llawer o bobl ifanc yn parhau i astudio neu’n gweithio mewn swyddi tâl isel, rhan-amser neu lefel mynediad, mae’n gwneud llawer o synnwyr dod o hyd i ddulliau o gadw’r costau byw hynny i lawr.

Mae costau tai yn cymryd cyfran llawer uwch o incwm oedolyn ifanc nag oeddent o’r blaen, sy’n golygu bod llai ar ôl am y biliau cyfleustodau, costau cludiant, bwyd, dillad ac adloniant.

Nid yw’n syndod y gallai’r sawl sydd hefyd yn ceisio cynilo am gar, fflat neu flaendal am dŷ neu briodas deimlo’n anobeithiol.

Pan nad oes fawr o siawns o dderbyn codiad mewn cyflog neu fathau eraill o incwm, e.e. benthyciad myfyriwr, yr unig ffordd y gall pobl ifanc estyn eu harian yw cadw costau mor isel â phosibl.

Tai

Yr opsiwn rhataf yw byw gyda rhieni neu berthnasau eraill; fodd bynnag, nid yw hyn yn bosibl i bawb gan gynnwys myfyrwyr a’r sawl sy’n gadael gofal.

I’r sawl sy’n rhentu, fel arfer mae’n ddrutach rhentu’n breifat er y gallai rhannu llety fod yn opsiwn. Fel arfer mae tai cymdeithasol yn rhatach ac yn fwy diogel. Peidiwch â rhagdybio hawl i fudd-dal tai gan nad oes unrhyw hawl awtomatig gan bobl 18-21 oed i elfen costau tai Credyd Cynhwysol (ac ychydig iawn o bobl 16-17 oed sy’n gallu hawlio Credyd Cynhwysol (Saesneg yn unig) o gwbl).

Nid yw rhai pobl yn cael eu cyfrif at ddibenion y dreth gyngor, e.e. myfyrwyr, nyrsys sy’n fyfyrwyr, a phrentisiaid, ac mae aelwydydd un-person yn derbyn biliau sydd 25% yn is. Mae gan Gyngor ar Bopeth fwy o wybodaeth.

Mae gan Dŵr Cymru Welsh Water dariff is i helpu aelwydydd sydd ag incwm cyfunol o lai na £15,000 y flwyddyn.

Mae modd lleihau’r holl filiau cyfleustodau eraill, gan gynnwys nwy, trydan, yswiriant, y rhyngrwyd a ffôn, dim ond drwy siopa o gwmpas a chymharu prisiau. Defnyddiwch wefannau cymharu fel Which? Switch (Saesneg yn unig) a’r Cheap Energy Club (nwy a thrydan) (Saesneg yn unig), Go Compare (yswiriant) (Saesneg yn unig) a Compare the Market (Saesneg yn unig) er mwyn dod o hyd i’r bargeinion gorau.

Cludiant

Mae’r mwyafrif o bobl ifanc yn dibynnu ar gludiant cyhoeddus i deithio o gwmpas.

O ran cynllunio i deithio, yr allwedd i gwtogi costau yw cynllunio ymlaen llaw a siopa o gwmpas. Mae prisiau hediadau (Saesneg yn unig) yn amrywio’n aruthrol yn dibynnu ar y maes awyr, y cludwr ac amser/dyddiad y daith (gyda gwyliau ysgol y cyfnod drutaf).

Mae cost coetsis a rheilffyrdd yn tueddu i fod yn rhatach po gynharaf ymlaen llaw yr archebwch eich lle. Chwiliwch am ddisgowntiau i bobl dan 25 oed, yn aml ar y cyd â cherdyn bws neu gerdyn rheilffordd (Saesneg yn unig).

Mae yswiriant yn gallu bod yn ddrud i yrwyr ifanc ond bydd gwefannau cymharu yn eich helpu i sicrhau’r fargen orau. 

Bwyd

Gyda chostau bwyd yn codi ac arferion siopa’n newid, nid yw’n syndod bod cynifer o bobl ifanc yn gorwario ar fwyd. Dyma rai dulliau o gadw’r biliau bwyd i lawr:

Siopa

  • osgowch siopa bob dydd - ceisiwch ei wneud unwaith neu ddwy yr wythnos
  • bwytewch cyn siopa – mae eisiau bwyd yn arwain at brynu byrbwyll
  • cynlluniwch brydau am yr wythnos o’ch blaen
  • ysgrifennwch restr a chadwch ati
  • defnyddiwch siopau cyfarwydd – mae chwilio am eitemau yn arwain at brynu byrbwyll
  • prynwch frandiau’r archfarchnad ei hun yn lle enwau brand mawr
  • prynwch mewn swmp dim ond os caiff y bwyd ei ddefnyddio (neu rhannwch ef â ffrindiau)
  • ewch i siopa’n hwyr yn y dydd pan gaiff prisiau bwyd ffres eu lleihau’n aml
  • defnyddiwch arian parod – mae llai o siawns o wario mwy na’r gyllideb.

Prydau bwyd

  • ewch â chinio pecyn gyda chi i’r coleg neu’r gwaith
  • prynwch fyrbrydau mewn pecynnau aml-ddogn i leihau’r gost
  • coginiwch brydau o’r dechrau a rhewi dognau i’w defnyddio yn y dyfodol
  • cynlluniwch brydau er mwyn osgoi gwastraffu bwydydd ffres
  • gwiriwch yr oergell/rhewgell/cypyrddau cyn mynd i siopa
  • gwiriwch y dyddiadau defnyddio a dod i ben er mwyn osgoi gwastraff
  • rhowch gynnig ar fwydydd a ryseitiau newydd – mae prydau llysieuol yn gallu bod yn rhatach ac maent yr un mor flasus.

Mae gan Hoffi Bwyd Casáu Gwastraff lawer o ryseitiau a syniadau am leihau gwastraff bwyd.

Mae gan Cooking on a Bootstrap a Student Recipes ryseitiau cost isel.

Bwyta allan

Mae angen amheuthun ar bawb o bryd i’w gilydd (efallai i ddathlu pen-blwydd) ac nid oes rhaid iddo gostio’r byd.

Fel arfer mae’n rhatach bwyta allan yn ystod amser cinio neu’n gynnar yn y noson. I fwyta allan yn y nos, chwiliwch am gynigion arbennig, gan gynnwys bargenion pan gaiff plant fwyta am ddim a thalebau (Saesneg yn unig). Mae diodydd yn gallu bod yn ddrud felly os ydy arian yn brin, cadwch at ddŵr tap (mae’n rhaid i sefydliadau trwyddedig ddarparu dŵr tap i gwsmeriaid sy’n talu).

Mae gan Save the Student gynghorion am fwyta allan ar gyllideb, neu gwiriwch Groupon (Saesneg yn unig) i brynu talebau gostyngiad.

Syniadau eraill i gwtogi costau

Y ffordd orau o gadw costau i lawr yw i beidio â gwario’n ddiangen, yn arbennig yn y sêls; mae rhywbeth ond yn fargen os caiff ei wisgo neu ei ddefnyddio. Mae Moneysaving Expert (Saesneg yn unig) yn argymell defnyddio mantras arian i atal prynu byrbwyll.

Ar gyfer pethau rydych yn bwriadu eu prynu, mynnwch siopa o gwmpas bob tro am y pris neu’r gwasanaeth gorau. Lle bynnag y bo modd, cliciwch drwy wefannau arian yn ôl am ddim (Saesneg yn unig).

Mae gan Money Saving Expert awgrymiadau arbed arian i bobl dan 25 oed gyda syniadau ychwanegol i fyfyrwyr (Saesneg yn unig). 

Diweddariad diwethaf: 03/10/2019