skip to main content

Mae perthnasoedd positif, iach yn hanfodol i’n lles emosiynol a chorfforol ni.

O eiliad ein geni, mae bodau dynol yn ffurfio perthnasoedd ag eraill: mae baban yn creu cysylltiad â’i rieni, mae plentyn cyn-ysgol yn ymddiried yn yr athro neu athrawes meithrin ac mae disgybl oedran cynradd yn gwneud ffrindiau yn yr iard chwarae.

Bob dydd mae plant a phobl ifanc yn cymysgu ag eraill y mae’n rhaid ffurfio perthnasoedd â nhw – rhieni, brodyr a chwiorydd, disgyblion eraill, ffrindiau yn yr un tîm, cariadon, ac ati.

Mae yna ryngweithio â’r oedolion eraill sydd yn eu bywyd hefyd, e.e. athrawon, swyddogion crefyddol, hyfforddwyr chwaraeon, cynghorwyr gyrfa ac yn y pen draw cydweithwyr a chyflogwyr.

Bydd y mwyafrif o’r perthnasoedd hyn yn bositif, gan gyfoethogi eu bywydau a’u helpu nhw i ddysgu a datblygu fel unigolion. Mae rhai eraill nad ydyn nhw’n ddelfrydol, ond sy’n ddiflanedig heb wneud unrhyw niwed go iawn, e.e. rhamant gyntaf.

Arwyddion perthynas bositif

Mae’r angen i chwilio am gysylltiadau cymdeithasol a’u cynnal, ac i ffurfio perthnasoedd, yn angen sylfaenol mewn pob bod dynol. Mae rhai plant a phobl ifanc yn gymdeithasgar ac yn allblyg, tra bod eraill efallai’n dawelach ac yn mwynhau eu cwmni eu hunain. Beth bynnag eu personoliaeth, mae ganddyn nhw i gyd angen cyffredin i gael eu derbyn gan bobl eraill.

Mae pobl ifanc yn ffynnu pan fydd eu perthnasoedd yn gryf ac yn gefnogol. Dylai perthynas bositif ddod â mwy o hapusrwydd nag anhapusrwydd i fywyd person ifanc. Dylen nhw deimlo’n dda amdanyn nhw eu hunain, nid yn euog, yn ddig, yn isel neu’n ofidus.

Mae gan bob perthynas bositif y nodweddion canlynol:

  • caredigrwydd
  • parch y naill tuag at y llall
  • ymddiriedaeth
  • gonestrwydd
  • teimlo’n ddiogel rhag niwed
  • teimlo eich bod yn cael eich gwerthfawrogi
  • cefnogaeth
  • empathi – gwrando a deall eich gilydd.

Arwyddion perthynas negyddol

Bydd gan bob perthynas ei chyfnodau gwell a gwaeth; ond nid yw’n dda i lesiant hirdymor person ifanc iddyn nhw aros mewn perthynas sy’n gwneud iddyn nhw deimlo’n wael amdanyn nhw eu hunain.

Mewn perthynas iach, nid yw un person yn cam-drin, yn bygwth nac yn camddefnyddio’r llall. Mae ambell i anghytundeb yn normal; ond ni ddylai’r un person ifanc aros mewn perthynas lle mae:

  • ymddygiad bwlio neu reoli
  • trais corfforol neu fygythiadau trais
  • gorfodi i mewn i weithgarwch rhywiol neu unrhyw beth arall nad ydyn nhw eisiau ei wneud, e.e. secstio

Mae straen a thystiolaeth o hunan-niwed yn gallu bod yn arwyddion bod person ifanc yn cael anawsterau gyda sefyllfa neu berthynas.

Gall pobl ifanc anabl fod yn agored i niwed drwy droseddau cyfeillio.

Nid oes gan gamdriniaeth unrhyw le mewn perthynas, boed yn berthynas bersonol neu broffesiynol. Os amheuwch fod plentyn neu berson ifanc yn cael ei gam-drin, adroddwch eich pryderon ar unwaith. Ffoniwch yr heddlu ar 101 neu cysylltwch â Thîm Diogelu Lleol eich cyngor. Mewn argyfwng, ffoniwch 999. Os yw’ch pryderon yn ymwneud â phlentyn oedran ysgol, gofynnwch am gael siarad ag athro neu athrawes amddiffyn plant dynodedig yr ysgol.
Mwy o wybodaeth

Mae Relate (Saesneg yn unig) yn gallu darparu cwnsela i unrhyw berson ifanc sy’n cael problemau. 

Mae Brook (Saesneg yn unig) yn cynnig cymorth a chyngor am berthnasoedd rhywiol i bobl dan 25 oed.

Mae Childline yn helpu plant sy’n cael eu bwlio neu eu cam-drin. Ffôn: 0800 1111. 

Diweddariad diwethaf: 21/05/2018